Orchestra
   

 

     
Boulez used to say: 'Musicians are your first audience'.
(Your second audience being the audience that is usually called audience.)
Musicians are organized the world over in orchestras, in ensembles and as soloists.

When musicians like to play my notes, with all the intensity and precision of true professionals, I am already amply rewarded. Because my aim was to make a perfectly working vehicle for the musician, enabling him to express his own personality, and at the same time to get in touch with the personality of the composer - a true 'marriage of minds'. The bliss of that marriage causes the life-long love of great musicians for great composers.

Musicians working in orchestras call themselves philharmonic, that is 'harmony-loving'. Because they live by their ear - constantly examining and comparing their notes with those of all the others. Therefore, these notes must 'fit', must harmonise, even if a musician doesn't know exactly why they fit - that is the responsibility of the composer. If we see orchestras as little villages of musicians, composers must find the laws that enable them to live together in harmony, in peace. Orchestras have been called role models of future peaceful societies - le monde existe pour aboutir à la musique, to paraphrase Mallarmé.

Against this background it will be clear why I turned more and more to the symphony-orchestra. My quest for harmony, since Houdini, in 1982 leading to the concept of chromatic tonality, is mirrored in my work for philharmonic orchestras.

DE HEMEL

These twelve symphonic variations became internationally known under their Dutch name, meaning The Heavens. (cp La Mer) The work is entirely based on tone clock principles.
(See book: Het Componeren van de Hemel pag.275 e.v.)
It has been performed by leading orchestras in the Netherlands, Poland, Germany, United States, Australia and Japan. The 'chromatic tonality' works - the tone clock ticks in heaven!

 

Program note

DE HEMEL [The Heavens], op. 37 (1990)
12 symphonic variations for orchestra
4444 4331 timp perc cel mar vibr 2hp pf str
duration: 43'
commissioned by the Holland Festival
The work is dedicated:
"To the martyrs of democracy on the Square of Heavenly Peace".

Leven in de hemel van het leven.

Kunnen vreemden en vertrouwden elkaar wederzijds begrijpen? Mensen die elkaars taal niet spreken, elkaars woorden niet kunnen lezen, elkaars geschiedenis (vaak zelfs de eigen geschiedenis) niet kennen?

En waarom zouden ze dat eigenlijk willen? Omdat een of andere hoge zedelijke instantie dat van hen eist? Zijn wij verplicht te verbroederen? Zeker, er schuilt veiligheid in eenheid, in verbroedering, en de wereld is een levensgevaarlijke plaats om te zijn. Maar moeten wij daarvoor allemaal hetzelfde worden? Of zijn we dat al?

Alle Menschen werden Brüder, zingt het Lied van de Verlichting. Is dat een eis, of een profetie? En in het eerste geval: waarom niet Schwester? Of Symphoniker? Alle Menschen werden Symphoniker - van Osaka tot Amsterdam. Dat lijkt me wel wat. Komt in ieder geval dicht in de buurt van Mallarmé's Le monde existe pour aboutir à la musique. Ook een profetie.

De afgelopen eeuw, de bloedigste van allemaal, heeft ons - mag men hopen - één ding geleerd: als wij de oorlog niet afschaffen (tegen onszelf, tegen de planeet), zal hij dat óns doen. Alleen zachtmoedigen kunnen het aardrijk beërven. Daarom is het dilemma: samenhang of ondergang. Grote woorden. Maar soms zijn die onvermijdelijk als het over grote dingen gaat.

Maar dit was niet alleen de bloedigste, maar ook de meest wetenschappelijke van alle eeuwen. Wetenschap, zegt de natuurkundige Vincent Icke, is 'een geestestoestand, zoals angst of vreugde'. Het is 'de bereidheid zich door de feiten te laten terechtwijzen'. Dat is even schitterend als bondig geformuleerd.

De wetenschap leert ons dat alle nu levende mensen afstammen van één kleine zwarte vrouw, die zo'n zesenzestighonderd generaties geleden in Afrika geleefd heeft. Een ongelofelijke ontdekking: we zijn al tweehonderd millennia lang Brüder und Schwester! Dat hebben de dichter en de zanger van de Verlichting intuïtief heel goed aangevoeld. En sterker nog: het menselijk genoom bevat het erfelijk materiaal van alles wat ooit geleefd heeft. 'Alles is één!' riepen de mystici in de woestijn. Al honderd generaties geleden, al sinds Achnaton.

Wij hoeven dus slechts diep in onszelf te kijken en te luisteren om onze vervreemding te overwinnen. Wij hoeven geen 'raadsels te vergroten', zoals wel gesuggereerd is. Want raadsels, grote of kleine, worden altijd opgelost. Alles wat wij voor elkaar kunnen doen is de verbazing te vergroten. Verbazing over het niet te omvatten mirakel van onze levende planeet. Wat wij kunnen doen is elkaar helpen 'de verdoving van de alledaagsheid' (Richard Dawkins) te overwinnen. Om te ontdekken dat wij al miljoenen jaren in de hemel van het leven leven.

(nov.2000)

 
 

SYMPHONY NR. I

My FIRST SYMPHONY was premièred in 1978 by the Concertgebouw Orchestra under Colin Davis. Though the concept of chromatic tonality was not yet formulated, this symphony is already entirely based on it.

foto: david van dijk



Program note

(see also book THE TONE CLOCK, chapter IV)

Symphony no. 1, op. 27 (1978, rev. 1979)
for orchestra
3344 4332 4perc timp 2hp mouthorgan str
duration: 40'
commissioned by the city of Amsterdam
for the 90th anniversary of the Concertgebouw Orchestra


SYMPHONY NR II

My Second Symphony got its first performance in 1983, with the Rotterdam Philharmonic Orchestra under Richard Dufallo.

 

with Dufallo

The opening movement reflects the tragic death of Marina Schapers.
The work is a preparation for the opera Symposion, while I had to wait for Komrij's libretto.

The second movement of the symphony depicts the razmatazz at the Court of the Tsar; the third the eulogy of the young playwright Agathon for the god of love; and the fourth Aristophanes' tale about the primeval giants, being split by the gods in the two halves that henceforward keep looking for each other.

The repeated fortissimo-shock of the opening chord returns, transformed into triumph, as the last chord of the symphony.

Program note

SYMPHONY no. 2, op. 30 (1983, rev. 1984)
for orchestra
4443 4sax 4332 5perc 2hp str
duration: 35'
commissioned by the Dutch Government
for the Rotterdam Philharmonic Orchestra


GAMELAN SYMPHONY
(Symphony nr. III, opus 45)

 

The Gamelan Symphony was the result of my second trip to New Zealand, where I wandered through the Kauri forests of the Maoris.

schreurs

 

It was the first time I could write for a chromatic gamelan - an old dream that was realized by Sinta Wullur.

See book The Tone Clock chapter 15.

The work was commissioned by the Royal Concertge.bouw Orchestra.
A second movement will be completed in 2003. The première of the first movement , again under Hans Vonk, was on 17 may 2001.

This 'work in progress' will eventually consist of three movements.


Program note

 


Gamelan Symphony:

Bij het schrijven van mijn derde symfonie was ik voor het eerst in staat een oude droom te verwezenlijken: de integratie van de gamelan in het 'wereldsymfonieorkest'. Deze over de hele wereld verspreide groepering van musici (ook wel 'filharmonisch', d.w.z. 'harmonie-lievend' genoemd) is misschien wel de mooiste schepping van de menselijke geest. Er is ooit een model in gezien van een toekomstige vreedzame samenleving.
Een orkest is een dorp van hardwerkende,zeer gedisciplineerde mensen, georganiseerd in functionele families: de strijkers als kleermakers, de houtblazers als bakkers, de koperblazers als slagers en de slagwerkers als smeden - metaforisch gesproken. In ieder geval voorzien zij in de elementaire levensbehoeften van het muzikale dorp en zij zijn in die zin 'klassiek'. Zij kunnen wel worden aangevuld, maar nooit worden vervangen (bijvoorbeeld door electronika).
De belangrijkste 'families' zijn als harmonische koren georganiseerd, van bassen en tenoren tot alten en sopranen ( en de verschillende tussenstemmen). Dat geldt in het moderne orkest ook voor het slagwerk: van het 'vel' (pauken, tom toms, bongo's etc.) tot aan het klinkend hout ( van basmarimba tot sopraanxylofoon). Alleen in het klinkend metaal is het een vrolijke bende van slecht op elkaar afgestemde akoestische anekdotes, van buis- en plaatklokken tot koebellen, bekkens, tamtams en vibrafoons,
Maar er is een muziekkultuur die het klinkend metaal als een koor georganiseerd heeft: de Javaans/Balinese gamelan - volgens Jaap Kunst de hoogst ontwikkelde muziekkultuur buiten Europa.Het ligt historisch gezien op de weg van Nederland om behulpzaam te zijn bij een poging de gamelan in het wereldorkest te integreren.
Daartoe dient het gamelan-instrumentarium zich aan te passen aan wat ( onder andere door de popcultuur ) de 'lingua franca' geworden is van de planetaire muziek: de 'gelijkzwevende temperatuur' (overigens een Chinese theoretische uitvinding uit l580 .) Het wachten is, kortom, op de chromatische gamelan.

 

Halverwege de jaren tachtig ben ik naar Indonesie gegaan om te onderzoeken of de bouw van zo'n gamelan mogelijk was.Voor 'het geheim van de smid', dat essentieel is voor de kwaliteit en het unieke karakter van de gamelanklank (hoeveel rijker is die bijvoorbeeld niet dan de vibrafoon of de kale buisklok!) kan men alleen terecht bij de traditionele meesters in dat vak. Mijn plan viel daar in goede en vruchtbare aarde, maar helaas niet in Nederland-subsidieland. Daarom moest ik het toen opgeven. (Van m'n reis heb ik nog een verslag geschreven in het NRC Handelsblad van 28/11/'86).
Men kan zich mijn opwinding voorstellen toen zo'n tien jaar later de Nederlands-Indonesische componiste Sinta Wullur wel slaagde waar ik gefaald had: a dream come true! Van het onder haar bekwame leiding gebouwde instrumentarium, waarvoor zij ook zelf (evenals een aantal anderen) stukken gecomponeerd heeft, kan ik nu dankbaar gebruik maken voor mijn Derde Symfonie.

Het is een eendelig werk dat, in beknopte vorm, als het ware de herinnering vasthoudt aan de vierdeligheid van de klassieke Weense symfonie , die misschien wel de schitterendste vrucht is van de Verlichting. Ook is de diatonische tonaliteit van die klassieke vorm in mijn werk verder ontwikkeld tot de chromatische tonaliteit van de toonklok, zoals in mijn eerste twee symfonieën.

De Apocalyps , het centrale dogma van alle geopenbaarde religies, met het paradigma van de Eeuwigdurende Oorlog, werd in de klassieke symfonische tijd voor het eerst doorbroken door het Kantiaanse concept van de Eeuwigdurende Vrede, als vrucht van de ontwikkeling van de democratie. Na de "bloedigste van alle eeuwen' is het voor de naoorlogse treurgeneratie (waartoe ik behoor) niet gemakkelijk in die eeuwige vrede te geloven, maar er is geen alternatief.

In het Waipoua Woud in de warme noordpunt van Nieuw Zeeland staat de tweeduizend jaar oude kauriboom Tane Mahuta , die door de Maori's (en door mij) vereerd wordt als de 'God van het Woud' .Om zijn ontzagwekkende wortelstelsel niet te beschadigen zijn er voor de bezoekers/vereerders loopbruggen aangelegd. De stam heeft een omtrek van zeventien meter en de veelkleurige, vochtige schors ademt eeuwige jeugd. Als in een kathedraal gaan de bezoekers spontaan over op een fluistertoon, die heel goed mengt met het geprevel van de wind in de majesteitelijke bladerkroon.
Met zijn machtig gespierde armen tilt de God het uitspansel als een tent boven de hoofden van zijn vereerders - de tent waarin volgens het scheppingsverhaal van de Maori's het leven begon Zoals in onze tijd de evolutiebiologie ( 'de moeder van alle kennis') bevestigt. Op een duidelijk voelbare manier is deze heilige plek voor mij duizend maal heiliger dan alle menselijke heilige plekken bij elkaar, die immers doorgaans functioneren als oorlogsbronnen.
Aan de voeten van Tane Mahuta kreeg ik het idee voor mijn derde symfonie. Op de terugweg zei ik tegen mijn gids en begeleidster: 'Verbazend. Ik heb God gezien en toch leef ik nog!' We raakten nog uren niet uitverbaasd.

Amsterdam, 1 maart 2001

De Gamelan Symfonie, opus 45, werd geschreven in opdracht van het KCO en op 14 april 1999 voltooid. De gebruikte gamelaninstrumenten zijn de kemodong,de gongs ageng en kempul, de slenthem, bonang, saron en gender.
Met de eerste uitvoering van de symfonie op 17 mei begon een cyclus van zes premieres met Rondgang, To Whom en The Wallpeckers (aangevuld met Adem en The Food of Love) op 21 mei in Vredenburg/Utrecht, en met het Lenteconcert voor fluit en orkest op 25 mei in Arnhem.
Fred van Dijk heeft een film gemaakt van Arch Music for Saint Louis, gespeeld door het Radio Filharmonisch Orkest onder Hans Vonk, die een beeld geeft van de bouw van de beroemde Gateway Arch waarop de muziek geinspireerd is
Dit alles ter afronding van mijn zesde zonnecyclus en het begin van mijn derde jezusleven.

HOUDINI SYMPHONY

From material of the opera Houdini I composed a separate symphony for orchestra, soloists, mixed choir and steel drums:


 

Program note

Houdini Symphony, op. 25b (1976)
sopr sopr-m ten bar 4-part mixed choir
3334 4340
4perc steelband(4 players) 2hp str
text: Adrian Mitchell
duration: 35'

AN INDONESIAN REQUIEM

 

EEN INDISCH REQUIEM is a large-scale work for orchestra, mixed choir and tenor. It was premièred in 1997 in The Hague, and again ,as part of the TRYPTICH FOR OUR TIME.

 

 

A PASSAGE TO THE LAND OF THE GAMELAN.

Many of my larger works are related to a trip abroad. ON ESCALATION and RECONSTRUCTION, for instance, had their roots in a trip to Cuba; HOUDINI to America; SYMPOSION to Russia; DE HEMEL and the GAMELAN SYMPHONY to New Zealand, and AN INDONESIAN REQUIEM to Indonesia. All these journeys are described in my book DE WERELD CHROMATISCH, and some of them are translated in THE TONE CLOCK
See The Tone Clock chapters
9 - The Opening Chord;
15 - The Chromatic Gamelan, and
16 - The Perestroicum..
AN INDONESIAN REQUIEM has its roots in what I described (in De Wereld Chromatisch) as the "awe-inspiringly great, unimaginably beautiful archipelago" of Indonesia.


In the summer of 1986 I had the good fortune to travel there in persuit of an old dream: the integration of the gamelan into the 'world-symphony-orchestra'. I was accompagnied by my son Sebastian and my dear friend Stephan Sanders. We made a lot of pictures and recordings from many gamelan groups, and went to gamelan forgeries, because I wanted a CHROMATIC GAMELAN to be made. Back home again I published a report of this pilgrimage, which was later collected in my English book The Tone Clock (chapter 15). Of course I had to leave out all the visual and accoustical material I accumulated - I had to wait for this website.

So there we go, with our pilgrim-sticks at hand:

 

 



EEN INDISCH REQUIEM
An Indonesian Requiem, op. 41 (1993-1995)
for tenor, mixed choir and orchestra
ten GK4 5474 4342 2Wag-tb 5perc 2hp pf str
based on texts by Tan Malakka, Jan Eijkelboom and Rudy Kousbroek
duration: 40'
commissioned by the Hague Philharmonic Orchestra
   

 

More Orchestra
MOSAICS

The scope of my other orchestral works is smaller, beginning with MOSAICS for orchestra, in 1958, that I wrote as a student of Kees van Baaren.

See seven o'clock - Curriculum

MOSAICS
op. 5 (1959)
for orchestra
2222 2220 5-6perc hp pf cel str
duration: 7'

DANCES

DANCES from the Labyrinth is an orchestral suite with five interludes from the opera Labyrinth.
See also cd Skeletons

ARCH MUSIC

ARCH MUSIC for Saint Louis is dedicated to Hans Vonk and was premièred by him in 1997 with the Saint Louis Symphony Orchestra, who commissioned the work (after the orchestra had played the American premiere of De Hemel, a year before.)

A performance in 2000, with the Radio Philharmonic Orchestra in the Amsterdam Concertgebouw, was recorded on television.

ARCH MUSIC for St. Louis,
op. 44 (1997) for orchestra
3344 3sax 4330 cel str
duration: 15'
commissioned by the
St. Louis Symphony Orchestra

WALLPECKERS

 

THE WALLPECKERS, a toccata for orchestra, was completed at the tenth anniversary of the fall of the Wall in 1999. Its premiere was on may 21 in Vredenburg, Utrecht , as part of '6 for 66'.


RONDGANG


RONDGANG, for small orchestra,.was conceived for the millennium change

 

 

Other works for orchestra
include soloists

CRYPTOGAMEN

CRYPTOGAMEN for baritone and orchestra (1959) on five poems by Gerrit Achterberg, my first great love in poetry.

Program note

CRYPTOGAMEN, op. 8 (1959)
5 songs for baritone and orchestra
bar 3243 4321 timp 4perc hp pf/cel str
text: Gerrit Achterberg (from Stof)
duration: 15'

THEMA

 

THEMA for hobo and orchestra (l970)
See under Ensembles

Program note

ETUDES

ETUDES for piano and orchestra (1993) was played for the first time by Jean-Yves Thibaudet, to whom it is dedicated. It is also the opening movement of the Tryptich of our Time.

Program note

ETUDES, op. 39 (1992)
for piano and orchestra
pf-solo 3443 3300 perc str
duration: 16'
commissioned by VARA-Radio

FOOD OF LOVE


THE FOOD OF LOVE, for soprano, tenor and orchestra (1997), on poems by Ida Gerhardt, Lucebert and Shakespeare, was premièred by the Northern Philharmonic Orchestra under Richard Dufallo.

Program note

THE FOOD OF LOVE, op. 43 (1997)
for mezzo soprano, tenor and chamber orchestra
sopr-m ten 2222 2100 perc hp str
texts: Ida Gerhardt (Dutch), Lucebert (Dutch), William Shakespeare (English)
duration: 12'
commissioned by the Northern Netherlands Orchestra

SPRING CONCERTO

 

THE SPRING CONCERTO for flute and orchestra was premiered by Eleonore Pameijer and the Gelders Orkest on 25 may 2001, as part of '6 for 66'.